مصطفى النوراني الاردبيلي

173

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شغال به ، شنگه مشخصات : به فارسى « به » ، « آبرود » ، « آبى » و در كتب طب سنتى با نام عربى آن سفرجل نام برده مىشود و در نقاط مختلف شمال ايران با نامهاى محلى در آستارا « آيوا و هيوا » در مازندران و راميان و كتول « شغال به و شال به » ، در لاهيجان و رودسر توچ و در رامسر و شهسوار سنگه ناميده مىشود . « به » درختى است كوچك كه پوست ساقه و تنه آن به رنگ قهوه‌اى سير كه شكاف نمىخورد ولى وقتى كه درخت كهنسال شد قطعاتى از پوست از درخت كنده مىشود . برگها پوشيده از كرك و روى برگها صاف و بى كرك و تار است . جوانه‌هاى آن كوچك و پوشيده از تار است ، گلهاى آن خيلى بزرگ به‌طور منفرد به رنگ سفيد يا صورتى كه داراى 5 گلبرگ است . تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى در مغز دانه به گلوكوزيد آميگدالين ( در حدود 1 درصد ) وجود دارد و از مغز دانه در حدود 19 - 15 درصد روغن ثابت گرفته مىشود . در جوانه‌هاى « به » يك گلوكوزيد سيانوژنتيك يافت مىشود . از پوست و سر شاخه‌هاى آن اسيد سيانيدريك HCN گرفته مىشود . خواص - كاربرد : برگهاى درخت « به » و جوانه‌هاى آن و پوست ساقه‌هاى آن قابض است . ميوه « به » قابض و نرم كننده سينه و مقوى قلب است . دانه « به » ضد تب و براى بند آوردن اسهال ساده و اسهال خونى و جراحات گلو استفاده مىشود . لعاب « به » دانه در استعمال خارجى براى زخمها و سوختگى پوست در اثر آتش مفيد است . ميوه « به » شيرين از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى ، قريب به اعتدال يا كمى گرم‌تر است .